، (اخبار رسمی): همه لباس‌های کاری صرفاً برای جلوگیری از کثیف شدن لباس شخصی استفاده نمی‌شوند. برخی از آن‌ها بخشی از تجهیزات حفاظت فردی هستند و برای محافظت از کارکنان در برابر خطرات محیط کار طراحی شده‌اند.
لباس‌های کاری در طول روز با آلودگی‌های مختلفی تماس پیدا می‌کنند. لباس مکانیک ممکن است به روغن موتور و گریس آغشته شود، لباس نقاش لکه‌های رنگ و چسب بگیرد و لباس کارکنان انبار یا خدمات نیز بر اثر تعریق و گردوغبار بوی نامطبوع پیدا کند. به همین دلیل، شست‌وشوی لباس فرم سازمانی به مراقبت بیشتری نسبت به لباس‌های روزمره نیاز دارد.
انتخاب شوینده نامناسب، استفاده از آب با دمای بالا یا پاک کردن غیراصولی لکه‌ها می‌تواند به بافت پارچه و ویژگی‌های محافظتی لباس آسیب بزند. بنابراین، پیش از شست‌وشو باید جنس پارچه، نوع آلودگی و دستورالعمل مراقبت از لباس را بررسی کرد.
در این مطلب، روش‌های پاک کردن لکه‌های روغن و چسب، رفع بوی نامطبوع و انتخاب شیوه مناسب شست‌وشوی لباس کار را بررسی می‌کنیم.
اصول شست‌وشوی صحیح لباس کار
روش شستن لباس کار مهندسی به نوع فعالیت، جنس پارچه و میزان آلودگی بستگی دارد. برای مثال، لباس نخی کارکنان انبار با لباس مکانیکی آغشته به گریس یا لباس شب‌تاب نیروهای راه‌سازی به مراقبت یکسانی نیاز ندارد.
برای شست‌وشوی اصولی، این مراحل را دنبال کنید:
۱. برچسب مراقبت لباس را بررسی کنید
برچسب لباس مشخص می‌کند چه دمایی برای شست‌وشو مناسب است و آیا استفاده از سفیدکننده، نرم‌کننده، خشک‌کن یا اتو مجاز است. این موضوع برای لباس‌های دارای نوار شب‌تاب، پوشش ضدآب و خاصیت ضدحریق اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا شوینده یا روش نامناسب ممکن است عملکرد محافظتی آن‌ها را کاهش دهد.
۲. لباس‌ها را براساس نوع آلودگی جدا کنید
لباس‌های روغنی، گریسی و دوده‌گرفته را از لباس‌هایی که صرفاً بر اثر تعریق کثیف شده‌اند جدا کنید. لباس‌های آلوده به مواد شیمیایی یا صنعتی خطرناک نیز نباید بدون بررسی دستورالعمل ایمنی همراه لباس‌های معمولی شسته شوند.
پیش از شست‌وشو، جیب‌ها را خالی کنید و زیپ‌ها و بست‌ها را ببندید. پشت‌ورو کردن لباس نیز در صورت مجاز بودن می‌تواند میزان سایش سطح پارچه را کاهش دهد.
۳. لکه‌های سخت را پیش از شست‌وشو آماده‌سازی کنید
لباس‌های آغشته به روغن، گریس و چسب معمولاً با شست‌وشوی عادی کاملاً تمیز نمی‌شوند. ابتدا آلودگی سطحی را بدون پخش کردن آن بردارید و سپس از شوینده یا لکه‌بر سازگار با پارچه استفاده کنید.
۴. شوینده و برنامه مناسب را انتخاب کنید
شوینده باید متناسب با جنس پارچه و نوع آلودگی باشد. مقدار مصرف را نیز براساس دستور محصول، حجم لباس و میزان کثیفی تنظیم کنید. در صورت مجاز بودن، پیش‌شست‌وشو یا آبکشی اضافه می‌تواند به تمیز شدن بهتر لباس کمک کند.
۵. لباس را کاملاً خشک کنید و وضعیت آن را بررسی کنید
پس از شست‌وشو، لباس را در محیطی با تهویه مناسب خشک کنید. پیش از نگهداری یا استفاده مجدد، مطمئن شوید لکه و بوی نامطبوعی باقی نمانده و بخش‌هایی مانند درزها، نوارهای شب‌تاب و پوشش‌های محافظ آسیب ندیده‌اند.
چگونه لکه روغن و گریس را از لباس کار پاک کنیم؟
روغن موتور و گریس از آلودگی‌های رایج در محیط‌های مکانیکی و تعمیرگاهی هستند. این مواد به‌راحتی با آب معمولی پاک نمی‌شوند و ممکن است پس از شست‌وشو نیز به شکل لکه تیره یا هاله چرب روی پارچه باقی بمانند.
برای تمیز کردن روغن از لباس کار ایران خودرویی، ابتدا چربی اضافی را از سطح لباس جدا کنید و سپس از شوینده مناسب کمک بگیرید.
مراحل پاک کردن لکه روغن تازه
جدا کردن چربی اضافی: با لبه یک قاشق یا کاردک پلاستیکی، روغن غلیظ را از سطح پارچه بردارید. سپس با دستمال سفید و تمیز، به‌آرامی روی لکه ضربه بزنید. از مالیدن دستمال خودداری کنید تا روغن پخش نشود.
جذب چربی سطحی: برای لکه‌های تازه و سبک، مقداری نشاسته ذرت روی محل بریزید و حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه صبر کنید. سپس پودر را به‌آرامی جدا کنید. این روش برای جذب بخشی از چربی مفید است، اما برای لکه‌های سنگین گریس کافی نیست.
استفاده از شوینده مناسب: در صورت مجاز بودن طبق برچسب لباس، مقدار کمی شوینده مایع لباسشویی یا لکه‌بر سازگار با پارچه را مطابق دستور محصول روی لکه استفاده کنید.
شست‌وشوی نهایی: لباس را با شوینده مناسب و در دمای مجاز بشویید. اگر پس از شست‌وشو هنوز هاله روغنی دیده می‌شود، پیش از خشک کردن، فرایند لکه‌بری را تکرار کنید.
پاک کردن لکه‌های قدیمی و سیاه روغن
لکه‌های قدیمی معمولاً ترکیبی از روغن موتور، گریس، دوده و ذرات آلودگی هستند و به همین دلیل سخت‌تر پاک می‌شوند. برای تمیز کردن آن‌ها، از برس زبر و سابیدن شدید خودداری کنید؛ زیرا ممکن است به الیاف آسیب بزند.
ابتدا مواد غلیظ را با وسیله‌ای کند جدا کنید، چربی سطحی را با دستمال تمیز جذب کنید و سپس از شوینده چربی‌زدای سازگار با پارچه کمک بگیرید. پس از شست‌وشو، محل لکه را بررسی کنید و در صورت باقی ماندن آلودگی، پیش از خشک کردن مراحل را تکرار کنید.
اگر لکه عمیق است یا با مواد صنعتی ناشناخته ایجاد شده، ممکن است شست‌وشوی خانگی کافی نباشد.
نکته ایمنی: لباس‌های آغشته به سوخت، حلال‌های قابل اشتعال یا روغن صنعتی ناشناخته را بدون بررسی دستورالعمل ایمنی داخل ماشین لباسشویی یا خشک‌کن قرار ندهید. همچنین اگر لباس دارای پوشش محافظ است، فقط از روش پاک‌سازی مورد تأیید سازنده استفاده کنید.
روش پاک کردن چسب از لباس کار
برای پاک کردن چسب، ابتدا باید نوع آن مشخص شود. چسب‌های پایه آب، چسب نواری، چسب حرارتی، چسب قطره‌ای و چسب صنعتی ترکیبات متفاوتی دارند و نمی‌توان همه آن‌ها را با یک روش تمیز کرد.
برای مثال، بعضی چسب‌های پایه آب با آبکشی و شوینده معمولی پاک می‌شوند؛ اما چسب قطره‌ای و صنعتی ممکن است به پاک‌کننده‌های اختصاصی نیاز داشته باشند.
مراحل جدا کردن چسب از پارچه
۱. از پخش شدن چسب جلوگیری کنید.
اگر چسب هنوز خیس است، آن را با دستمال روی پارچه نمالید. در مورد چسب خشک‌شده نیز می‌توانید در صورت امکان، قسمت برجسته را با لبه یک کارت پلاستیکی به‌آرامی جدا کنید.
۲. نوع چسب را تشخیص دهید.
برای چسب‌های پایه آب، آبکشی و شوینده مناسب ممکن است کافی باشد. در مقابل، چسب‌های قطره‌ای و صنعتی به روش‌های متفاوتی نیاز دارند؛ بنابراین دستورالعمل تولیدکننده چسب را بررسی کنید.
۳. پاک‌کننده را آزمایش کنید.
اگر استفاده از حلال یا لکه‌بر خاصی توصیه شده است، ابتدا آن را روی قسمت کوچکی از بخش داخلی لباس امتحان کنید. در صورت تغییر رنگ یا آسیب به الیاف، استفاده از آن را متوقف کنید.
۴. باقی‌مانده چسب را جدا کنید.
پس از نرم شدن چسب، در صورت مجاز بودن روش انتخابی، باقی‌مانده آن را با وسیله‌ای کند و بدون فشار زیاد بردارید.
۵. لباس را بشویید.
در پایان، لباس را با شوینده مناسب و در دمای مجاز بشویید و پیش از خشک کردن، از پاک شدن چسب مطمئن شوید.
برای چسب قطره‌ای گاهی استفاده از استون پیشنهاد می‌شود، اما این ماده ممکن است به پارچه‌های استات، برخی الیاف مصنوعی، رنگ و چاپ لباس آسیب بزند. همچنین استفاده از تینر، بنزین و حلال‌های قوی خانگی برای پاک کردن چسب صنعتی ناشناخته توصیه نمی‌شود؛ زیرا ممکن است خطر اشتعال یا آسیب شیمیایی ایجاد کنند.
چگونه بوی نامطبوع لباس کار را از بین ببریم؟
تعریق، باقی ماندن رطوبت در الیاف، تجمع مواد شوینده و خشک نشدن کامل لباس از دلایل رایج ماندگاری بوی بد هستند. برای جلوگیری از این مشکل، بهتر است لباس عرق‌کرده را پس از پایان شیفت در ساک یا کمد دربسته رها نکنید.
برای رفع بوی عرق و جلوگیری از بازگشت آن، این نکات را رعایت کنید:
- لباس مرطوب را در محیطی با تهویه مناسب قرار دهید و در اولین فرصت مجاز بشویید.
- از شوینده متناسب با جنس پارچه و به مقدار توصیه‌شده استفاده کنید.
- در صورت مجاز بودن، برای لباس‌های بسیار عرق‌کرده از پیش‌شست‌وشو یا آبکشی اضافه کمک بگیرید.
- لباس را کاملاً خشک کنید و به قسمت‌های ضخیم، جیب‌ها و درزها توجه داشته باشید.
- محفظه مواد شوینده، لاستیک دور در و دیگ ماشین لباسشویی را به‌صورت دوره‌ای تمیز کنید.
آیا خیساندن لباس کار به رفع بوی آن کمک می‌کند؟
خیساندن کوتاه‌مدت ممکن است برای بعضی لباس‌های معمولی و قابل شست‌وشو مفید باشد. در صورت تأیید برچسب مراقبت، می‌توانید از آب و مقدار مناسبی شوینده برای پیش‌شست‌وشو استفاده کنید.
بااین‌حال، خیساندن طولانی لباس‌های رنگی، دارای قطعات فلزی یا مجهز به پوشش محافظ بدون تأیید سازنده مناسب نیست. لباس‌های آلوده به مواد شیمیایی یا قابل اشتعال نیز نباید صرفاً برای رفع بو در آب و شوینده خانگی قرار بگیرند.
اگر پس از شست‌وشو همچنان بوی نامطبوع باقی مانده است، ابتدا از خشک شدن کامل لباس و تمیز بودن ماشین لباسشویی مطمئن شوید. اما اگر بو شبیه سوخت، حلال یا مواد صنعتی است، از خوشبوکننده برای پوشاندن آن استفاده نکنید؛ زیرا ممکن است آلودگی خطرناکی همچنان در بافت لباس وجود داشته باشد.
انتخاب برنامه ماشین لباسشویی و دمای مناسب
برنامه شست‌وشو باید براساس جنس پارچه و میزان آلودگی انتخاب شود. برنامه Cotton معمولاً برای لباس‌های نخی قابل شست‌وشو کاربرد دارد، درحالی‌که برنامه Synthetic برای برخی پارچه‌های ترکیبی مناسب‌تر است.
برای انتخاب بهتر، موارد زیر را در نظر بگیرید:
- لباس نخی معمولی: برنامه Cotton، در صورت تأیید برچسب لباس.
- لباس نخی و پلی‌استر: برنامه Synthetic یا برنامه پیشنهادی سازنده.
- لباس دارای نوار شب‌تاب: برنامه و شوینده توصیه‌شده روی برچسب.
- لباس ضدآب یا دارای پوشش محافظ: روش اختصاصی تأییدشده از سوی تولیدکننده.
- لباس بسیار کثیف و قابل شست‌وشو: پیش‌شست‌وشو یا برنامه مناسب لباس‌های کثیف، در صورت مجاز بودن.
دمای آب نیز باید مطابق دستورالعمل مراقبت تعیین شود. آب گرم‌تر ممکن است به جدا شدن چربی کمک کند، اما برای برخی الیاف مصنوعی، نوارهای شب‌تاب و پوشش‌های محافظ مناسب نیست. بنابراین صرفاً به دلیل نخی بودن لباس، نباید شست‌وشو با دمای بالا را مجاز دانست.
همچنین اگر لباس به فرایند ضدعفونی نیاز دارد، باید از روش و محصول تأییدشده برای این کاربرد استفاده شود؛ دمای بالای آب به‌تنهایی تضمین‌کننده ضدعفونی نیست.
شست‌وشوی دستی لباس کار چگونه انجام می‌شود؟
شستن با دست برای لباس‌های سبک و معمولی که قابلیت شست‌وشوی دستی دارند مناسب است؛ به‌خصوص زمانی که فقط بخش کوچکی از لباس کثیف شده باشد.
برای این کار:
- برچسب لباس را بررسی کنید تا شست‌وشوی دستی مجاز باشد.
- آب را با دمای توصیه‌شده آماده کنید و مقدار مناسبی شوینده به آن اضافه کنید.
- لباس را به‌آرامی در آب حرکت دهید و از چنگ زدن یا سابیدن شدید خودداری کنید.
- در صورت باقی ماندن لکه، از روش لکه‌بری سازگار با پارچه استفاده کنید.
- لباس را به‌خوبی آبکشی کنید تا مواد شوینده از الیاف خارج شوند.
- آب اضافی را بدون پیچاندن شدید بگیرید و لباس را مطابق دستور سازنده خشک کنید.
این روش برای لباس‌های آغشته به روغن صنعتی سنگین یا مواد شیمیایی خطرناک مناسب نیست، مگر آنکه روش پاک‌سازی ایمن آن‌ها مشخص شده باشد.
اشتباهات رایج در نگهداری و شستن لباس کار
شست‌وشوی نامناسب می‌تواند باعث فرسودگی پارچه یا کاهش عملکرد محافظتی لباس شود. مهم‌ترین اشتباهاتی که باید از آن‌ها پرهیز کرد عبارت‌اند از:
- مصرف خودسرانه سفیدکننده و نرم‌کننده: این محصولات ممکن است به رنگ پارچه، نوارهای شب‌تاب یا پوشش‌های ضدآب و محافظ آسیب بزنند. استفاده از آن‌ها باید مطابق دستور سازنده باشد.
- شستن لباس‌های آلوده همراه لباس‌های روزمره: لباس‌های دارای روغن، گریس و مواد صنعتی باید براساس نوع آلودگی دسته‌بندی شوند تا از انتقال آلودگی جلوگیری شود.
- استفاده از آب بسیار گرم: دمای بالا ممکن است باعث جمع شدن پارچه، آسیب به چاپ و کاهش عملکرد بعضی پوشش‌های محافظ شود.
- ساییدن شدید لکه‌ها: استفاده از برس زبر یا فشار زیاد می‌تواند الیاف را فرسوده کند. آماده‌سازی لکه و استفاده از پاک‌کننده مناسب روش بهتری است.
- خشک کردن لباس پیش از پاک شدن لکه: حرارت خشک‌کن یا اتو ممکن است پاک کردن برخی لکه‌ها را دشوارتر کند. ابتدا محل آلودگی را بررسی کنید.
- نگهداری لباس مرطوب یا آلوده: لباس خیس یا عرق‌کرده را داخل کمد و ساک بسته قرار ندهید. پیش از نگهداری، از خشک بودن و سلامت لباس مطمئن شوید.
لباس کار هر چند وقت یک‌بار باید شسته شود؟
فاصله مناسب شست‌وشو به نوع فعالیت، میزان تعریق، شرایط محیط و آلودگی لباس بستگی دارد. برای برنامه‌ریزی اولیه می‌توان شرایط مشاغل مختلف را به این شکل در نظر گرفت:
- مکانیکی و تعمیرات صنعتی: لباس باید پس از هر شیفت از نظر آلودگی روغنی و گریس بررسی شود.
- ساخت‌وساز و بنایی: تماس با سیمان، گچ و گردوغبار ممکن است شست‌وشوی مکرر را ضروری کند.
- نقاشی و دکوراسیون: لباس‌های آلوده به رنگ، چسب و حلال باید براساس نوع ماده و دستورالعمل ایمنی پاک‌سازی شوند.
- انبارداری و تدارکات: دفعات شست‌وشو به میزان تعریق و گردوغبار محیط بستگی دارد.
- باغبانی و محوطه‌سازی: لباس‌های آلوده به خاک، چمن و شیره گیاهی باید پس از آلودگی قابل توجه تمیز شوند.
- فعالیت‌های اداری سبک: شست‌وشو براساس میزان استفاده و آلودگی روزمره انجام می‌شود.
این موارد صرفاً راهنمای برنامه‌ریزی هستند و به معنای مجاز بودن استفاده مجدد از لباس آلوده به مواد خطرناک نیستند.
چه زمانی باید لباس کار را به خشکشویی سپرد؟
خشکشویی حرفه‌ای برای بعضی لکه‌های چرب و روغنی روی لباس‌هایی که قابلیت خشکشویی دارند، گزینه مناسبی است؛ اما همه لباس‌های کاری را نمی‌توان با این روش تمیز کرد.
لباس‌های دارای پوشش ضدآب، نوار شب‌تاب یا خاصیت ضدحریق ممکن است به فرایند اختصاصی نیاز داشته باشند. پیش از تحویل لباس، برچسب آن را بررسی کنید و نوع آلودگی را به مسئول خشکشویی اطلاع دهید.
برای سازمان‌هایی که تعداد زیادی لباس کار در اختیار کارکنان قرار می‌دهند، مدیریت شست‌وشو به‌صورت فردی می‌تواند زمان‌بر باشد. استفاده از خدمات خشکشویی سازمانی امکان برنامه‌ریزی منظم‌تر برای نظافت و نگهداری لباس کارکنان را فراهم می‌کند.
البته لباس‌های آلوده به مواد شیمیایی یا قابل اشتعال باید پیش از تحویل از نظر ایمنی بررسی شوند و روش پاک‌سازی آن‌ها مطابق دستورالعمل سازنده باشد.
مراقبت از لباس‌های ایمنی پس از شست‌وشو
بعضی لباس‌های کاری بخشی از تجهیزات حفاظت فردی هستند و برای محافظت از کارکنان در برابر حرارت، مواد شیمیایی، باران یا کاهش دید طراحی شده‌اند. به همین دلیل، شست‌وشوی آن‌ها علاوه بر تمیزی باید با حفظ قابلیت‌های محافظتی همراه باشد.
برای مثال، آلودگی روغنی روی بعضی لباس‌های صنعتی ممکن است خطر اشتعال را افزایش دهد و شست‌وشوی نامناسب لباس‌های شب‌تاب نیز می‌تواند قابلیت دیده شدن آن‌ها را کاهش دهد.
پس از شست‌وشو، لباس را از نظر پارگی، ساییدگی، تغییر رنگ، خرابی نوارهای شب‌تاب و آسیب به پوشش‌های محافظ بررسی کنید. اگر لباس دیگر شرایط ایمنی لازم را ندارد، نباید صرفاً به دلیل تمیز بودن دوباره مورد استفاده قرار بگیرد.
برای شستن لباس کار، باید روش پاک‌سازی را با جنس پارچه و نوع آلودگی هماهنگ کرد. لکه‌های روغن و گریس به چربی‌زدایی مناسب نیاز دارند، پاک کردن چسب به نوع ترکیبات آن وابسته است و رفع بوی نامطبوع نیز با شست‌وشوی اصولی، آبکشی کافی و خشک شدن کامل لباس امکان‌پذیر است.
بررسی برچسب مراقبت، انتخاب شوینده مناسب و پرهیز از دمای نامناسب، به حفظ کیفیت لباس و افزایش عمر مفید آن کمک می‌کند. در مورد لباس‌های دارای ویژگی‌های محافظتی یا لباس‌های آلوده به مواد صنعتی خطرناک نیز دستورالعمل سازنده و الزامات ایمنی باید در اولویت قرار بگیرند.
### پایان خبر رسمی